Nieuwe GACS-verplichting | monitoring van binnenmilieukwaliteit

Uiterlijk 29 mei 2026 staat er een nieuwe realiteit voor vastgoedbeheerders en -eigenaren op de agenda: het verplicht monitoren van de kwaliteit van het binnenklimaat. Deze nieuwe GACS-verplichting is een cruciale stap richting gezondere, comfortabelere en toekomstbestendige gebouwen. Volgens het RIVM wordt de binnenluchtkwaliteit (Indoor Environmental Quality – IEQ) bepaald door factoren als luchtkwaliteit, akoestiek, thermisch comfort, vocht en licht - vooral ter bevordering van gezondheid en welzijn.

Voor gebouwen met een nominaal vermogen boven de 290 kW betekent dit een verplichte technologische upgrade naar een Gebouw Automatiserings- en Controlesysteem (GACS), dat het binnenklimaat continu en intelligent bewaakt. In dit blog lichten wij de GACS-wetgeving en bijbehorende verplichtingen verder toe en waarom inzicht in het binnenklimaat, en met name in luchtkwaliteit, essentieel is voor modern vastgoedbeheer.

GACS-verplichting in fases

Met een GACS worden technische installaties in gebouwen gemonitord, aangestuurd en geoptimaliseerd. De gebouweigenaar is verantwoordelijk voor implementatie van een GACS in elk niet-residentieel pand met een nominaal vermogen van 290kW of meer. De GACS-verplichting wordt in verschillende fases ingevoerd, te weten:

Sinds 31 december 2025 geldt dit voor utiliteitsgebouwen met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW en is het van toepassing op verwarmingssystemen, airconditioningsystemen, gecombineerde ruimteverwarmings- en ventilatiesystemen, en gecombineerde airconditioning- en ventilatiesystemen. Voor meer informatie over deze fase, download ons stappenplan.→

Vanaf uiterlijk 29 mei 2026 moet de binnenluchtkwaliteit in gebouwen actief worden gemonitord. Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) wordt deze kwaliteit bepaald door vijf belangrijke parameters: lucht, akoestiek, thermisch comfort, vocht en licht.

Uiterlijk 31 december 2029 geldt deze verplichting voor utiliteitsgebouwen met een nominaal vermogen van meer dan 70 kW en is deze van toepassing op verwarmingssystemen, airconditioningsystemen, gecombineerde ruimteverwarmings- en ventilatiesystemen, en gecombineerde airconditioning- en ventilatiesystemen.

Nieuwe verplichting: het binnenklimaat monitoren

Een bekend doel van een GACS is de energieprestatie van een gebouw sterk verbeteren. Zo kun je er het energieverbruik permanent mee controleren, analyseren en bijsturen, en kan een GACS de energie-efficiëntie van het gebouw toetsen en efficiëntieverlies van technische bouwsystemen opsporen.

Hier komt een belangrijke nieuwe verplichting bij. Vanaf uiterlijk 29 mei 2026 is het verplicht om met een gebouwautomatiserings- en controlesysteem ook de kwaliteit van het binneklimaat te monitoren. Dit komt voort uit de EPBD IV-richtlijn, die naast duurzaamheidseisen ook eisen stelt aan een gezond en comfortabel binnenklimaat.

Slimme klimaatregelaar aan de muur toont temperatuur en binnenklimaat-indicatoren in een moderne kantooromgeving.

Bekijk de compliance-voordelen dat een GACS met zich meebrengt

Wat betekent het implementeren van een GACS voor jouw gebouw in de praktijk?

Lees meer in ons blog →

Gebouwbeheerder past binnenklimaatinstellingen van kantoorgebouw aan via smartphone bij grote ramen.

Welke parameters moeten worden gemonitord?

De kwaliteit van het binnenmilieu in een gebouw wordt volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bepaald door de volgende parameters:

Lucht
Akoestiek
Thermisch comfort
Vocht
Licht

Voor de GACS-verplichting die vanaf 29 mei 2026 geldt, wordt aanbevolen om bij de monitoring van het binnenmilieuklimaat mee te nemen:

Relatieve vochtigheid
Ruimtetemperatuur
Koolstofdioxide (CO2)
Indien relevant: fijnstof (PM2,5)

GACS-dashboard op laptop met rapportage van gebouwinstallaties, energieverbruik en binnenklimaatprestaties volgens GACS-verplichting.

Zo monitort een GACS de kwaliteit van uw binnenmilieu

De verschillende sensoren van het systeem meten continu de waarden van CO2, temperatuur, luchtvochtigheid en fijnstof in verschillende zones van het gebouw. Vervolgens analyseert het GACS deze data en past zelf automatisch installaties aan om aan de ingestelde comfort- en efficiëntienormen te voldoen. Door deze constante monitoring kunnen problemen in een vroeg stadium worden opgespoord, waardoor verontreinigde lucht of ongemakkelijke temperaturen snel worden gecorrigeerd voordat ze de gezondheid of productiviteit van de gebruikers beïnvloeden.

Hoewel de checklist voor een GACS nog op zich laat wachten, stelt de EPBD IV wel dat voor niet-residentiële gebouwen een passende indeling doorgaans per ruimte zou worden gemaakt, op basis van langdurig gebruik. Deze indeling is afhankelijk van de afmetingen en de bezetting. Typische zones in een niet-residentieel gebouw zijn bijvoorbeeld kantoren, vergaderzalen, klaslokalen, rustruimtes, kantines en recepties.

Aan de slag met een GACS

Met de implementatie van een GACS creëer je als vastgoedeigenaar een technologische upgrade van je gebouw. Deze monitoring maakt een gezonder, comfortabeler en energiezuiniger binnenklimaat mogelijk dankzij slimme en non-stop monitoring van het binnenmilieu. Om deze technologische upgrade optimaal te laten functioneren, is het van belang dat dit goed wordt geïmplementeerd.

Wil je weten hoe je Priva-oplossingen optimaal kunt inzetten om te voldoen aan deze nieuwe regelgeving?

In onze GACS-binnenmilieukwaliteit brochure leggen we stap voor stap uit hoe je GACS effectief kunt opzetten en gebruiken, zodat jouw gebouw voldoet aan de eisen voor een gezond en efficiënt binnenklimaat.