Cliëntverhaal

Priva Blue ID bewaakt het kloppend hart van het vernieuwde ARTIS-Aquarium

Zes systemen, zes verschillende leefwerelden

Gebouwen | Recreatie

ARTIS - 2026

Introduction

Hoe regel je de leefomgeving van vissen die afhankelijk zijn van uiterst stabiele omstandigheden? In het vernieuwde ARTIS-Aquarium komt daarvoor een indrukwekkende hoeveelheid techniek samen. Installatiebedrijf Hellebrekers ontwikkelde zes technische systemen waarmee onder meer watertemperatuur, circulatie, beluchting en waterbehandeling worden geregeld en bewaakt. Priva Blue ID vormt een belangrijk onderdeel van de besturing. Een bijzondere toepassing waarin gebouw- en procesautomatisering letterlijk bijdraagt aan dierenwelzijn. 

Bij een aquarium denkt een bezoeker waarschijnlijk eerst aan de dieren en de imposante onderwaterwereld achter het glas. Achter de schermen bevindt zich echter een technische wereld die minstens zo indrukwekkend is. 

Voor het vernieuwde aquarium van ARTIS moest die techniek aan uitzonderlijk hoge eisen voldoen. Het historische gebouw stelde grenzen aan de beschikbare ruimte en tegelijkertijd stond één ding vanaf het begin bovenaan: het welzijn van de dieren. 

“Vissen zijn heel mooie, maar ook kwetsbare dieren”, vertelt Govert van den Bulk, Projectleider Beheer en Onderhoud ARTIS. “Temperatuur, waterniveau, circulatie en zuurstofvoorziening moeten daarom zorgvuldig worden bewaakt. Gaat er iets mis, dan kan ingrijpen niet wachten tot de volgende werkdag. Je moet eigenlijk direct weten wat er aan de hand is en waar het zit.” 

Samen beginnen met een vraag 

Installatiebedrijf Hellebrekers werd al vroeg bij het project betrokken. Niet met een volledig dichtgetimmerd technisch bestek, maar juist met de vraag om mee te denken. Hoe realiseren we de leefomstandigheden die de dieren nodig hebben, binnen de mogelijkheden en beperkingen van een monumentaal gebouw?  

Dat maakte het project vanaf het begin tot een gezamenlijke zoektocht. De mensen van ARTIS brachten hun kennis van de dieren en hun leefomgeving in en Hellebrekers de technische expertise op het gebied van aquaria, waterbehandeling en installatietechniek. 

“We hebben Hellebrekers niet benaderd met een kant-en-klare opdracht”, vertelt Govert. “We hebben ze juist gevraagd om met ons mee te denken: wat is er mogelijk en hoe kunnen we onze kennis en expertise samenbrengen?” 

De samenwerking begon al tijdens de ontwerpfase. Architectuur, publieksbeleving, dierenwelzijn en techniek moesten letterlijk naast elkaar passen. De complete technische installatie moest bovendien een plek krijgen in de oude gewelven van het monumentale pand. Ook zichtlijnen voor bezoekers speelden mee. De techniek mocht de beleving van het aquarium en het monumentale karakter van het gebouw niet verstoren, maar moest daar juist iets aan toevoegen. Daarom is er bewust voor gekozen om delen van de techniek zichtbaar te maken vanuit de bezoekersruimten. Zo wordt ook de wereld achter het aquarium onderdeel van de beleving. 

Voor Pieter-John Wessels, projectleider bij Hellebrekers, betekende dat hij al vroeg aanschoof bij het project. Al vanaf de voorbereiding dacht hij mee over de technische invulling. Er kwam zelfs eerst een testopstelling om te onderzoeken of oplossingen die op papier waren bedacht, in de praktijk ook daadwerkelijk zouden werken. 

Flexibiliteit als uitgangspunt  

Een project van deze omvang laat zich niet volledig vooraf voorspellen. Tijdens de renovatie bleef het ontwerp zich ontwikkelen. Leidingen bleken anders te lopen dan verwacht, bestaande onderdelen konden uiteindelijk toch niet worden hergebruikt en er kwamen nieuwe aquaria, sensoren, pompen en kleppen bij.  “Het is gewoon een heel levendig proces geweest”, zegt Govert. Pieter-John bevestigt dat. “Sommige onderdelen hebben we vooraf helemaal kunnen engineeren, maar onderweg kwamen we ook onverwachte uitdagingen tegen. Dan moet je samen bedenken hoe je die zo snel mogelijk in goede banen leidt.” 

Precies daar bleek de modulaire opbouw van Priva Blue ID waardevol. Wanneer de technische installatie veranderde, kon de besturing mee veranderen. Die flexibiliteit was geen luxe. Tijdens de bouw kwamen er voortdurend nieuwe inzichten en wensen bij en het systeem groeide mee met het aquarium. 

Zes systemen, zes verschillende leefwerelden 

Uiteindelijk worden de aquaria bestuurd en beheerd door zes technische systemen. Hoewel ze volgens dezelfde principes zijn opgebouwd, verschillen de omstandigheden die ze moeten creëren sterk. Sommige aquaria hebben een watertemperatuur van circa 10 graden nodig, andere 18 of 24 graden. Vijf systemen kunnen zowel verwarmen als koelen; één systeem is uitsluitend ingericht voor koeling. 

Wie met Pieter-John door de technische ruimtes loopt, merkt die verschillen letterlijk. “Je loopt hier van de kou naar de Bahama’s”, vertelt hij lachend. Maar temperatuur is slechts één onderdeel. Blowers zorgen voor beluchting. Vliesfilters halen grove delen uit het water. Biofilters ondersteunen de biologische waterbehandeling en eiwitafschuimers verwijderen afvalstoffen. Daarnaast worden onder meer ozondosering, oxidatie-reductieniveaus en UV-behandeling ingezet. Uiteindelijk wordt het behandelde water terug naar de aquaria gebracht. 

Priva Blue ID stuurt en bewaakt belangrijke onderdelen binnen die technische ketens. Pompen, sensoren en andere componenten worden in de besturing samengebracht. Ook tijdgestuurde processen kunnen ermee worden geautomatiseerd. Daarmee wordt Blue ID in ARTIS op een heel andere manier ingezet dan in een doorsnee gebouw. 

Kleine marges, grote verantwoordelijkheid 

Hellebrekers heeft ruime ervaring met waterbehandeling en zwembadinstallaties. Toch is een aquarium volgens Pieter-John een andere wereld. Hij maakt de vergelijking met een zwembad. “Als daar een kleine afwijking gemeten wordt, gebeurt er niet meteen iets. Iedereen zwemt vrolijk door. In een aquarium is het toch net even anders. De bewakingswaarden zijn veel strakker. De bandbreedtes waarbinnen je kunt werken zijn veel kleiner. Het is niet te vergelijken met wat wij in zwembaden bouwen.”  

Juist dat maakt deze toepassing ook voor Serge Jamoneau van Priva bijzonder. Technologie van Priva wordt normaal gesproken veel toegepast voor het regelen van installaties in bijvoorbeeld kantoren, hotels en scholen. In ARTIS wordt Blue ID onderdeel van een procesinstallatie waarvan de continuïteit rechtstreeks samenhangt met de leefomgeving van dieren. 

“Dit project laat zien hoe breed het platform kan worden ingezet. Niet alleen voor het regelen van een comfortabel binnenklimaat, maar ook voor het besturen en bewaken van een complex waterbehandelingsproces.” vertelt Serge trots.  

Als techniek ineens van levensbelang is 

Wat al die techniek betekent, wordt misschien het duidelijkst wanneer er iets níét goed gaat. Als de circulatie uitvalt, moet snel worden gehandeld. Valt daarnaast ook de beluchting weg, dan wordt de situatie kritiek. “Beluchting zorgt voor beweging, maar ook voor zuurstof in het water”, legt Pieter-John uit. “Dat is heel belangrijk.” 

Voor Govert en zijn collega's betekent dit dat zij voortdurend grip moeten kunnen houden op de installatie. Zij vormen zelf de eerste lijn bij storingen. Medewerkers kunnen op afstand inloggen, zien hoe de verschillende processen lopen en beoordelen waar iets misgaat. Is het probleem groter, dan kunnen ze terugvallen op de 24/7-servicedienst van Hellebrekers. 

“Onze mensen zijn getraind en weten precies wat ze moeten doen”, vertelt Govert. “Ze kunnen de volledige installatie bekijken en bedienen. Dat is voor ons heel belangrijk.” Ook de noodstroomvoorziening is ingericht op het welzijn van de dieren. Bij het overschakelen naar noodstroom kunnen delen van de installatie worden uitgeschakeld om het beschikbare vermogen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Dankzij de modulaire besturing en programmering kan nauwkeurig worden bepaald welke onderdelen prioriteit krijgen. 

Ook redundantie speelt een belangrijke rol. Bepaalde kritieke bewaking is niet afhankelijk gemaakt van één meetpunt, maar van meerdere meetpunten. Want in een installatie waarin zoveel processen met elkaar verbonden zijn, moet je zeker zijn van je metingen.  

Niet automatiseren om het automatiseren 

Opvallend genoeg betekende al die aandacht voor automatisering niet dat Hellebrekers ook álles wilde automatiseren. “Niet alles hoeft geautomatiseerd te worden”, zegt Pieter-John. “Sommige kranen worden bijvoorbeeld bewust nog met de hand bediend en de reden is heel eenvoudig: in dit geval was het de beste oplossing.”  Automatisering is dus geen doel op zich, maar een middel om de installatie betrouwbaar, beheersbaar en flexibel te maken. 

Tegelijkertijd kan Blue ID communiceren met aanvullende technologie wanneer gespecialiseerde metingen daarom vragen. Voor onder andere oxidatie-reductiemeting wordt apparatuur van een andere leverancier gebruikt die met de Priva-besturing communiceert. Zo ontstaat geen gesloten installatie, maar een technisch ecosysteem waarin verschillende disciplines en systemen samenwerken. 

Kennis die je niet uit een boek haalt 

Het vernieuwde ARTIS-Aquarium laat niet alleen zien wat techniek kan. Het laat ook zien hoeveel vakmanschap daarvoor nodig is. Veel van de specialisten van Hellebrekers hebben hun kennis in de praktijk opgebouwd. Ze begonnen als monteur en groeiden door naar functies waarin installatietechniek, programmering en waterbehandeling samenkomen. 

“De meesten zijn gewoon begonnen met pijpfitten en draadjes knopen”, vertelt Pieter-John. “Ze zijn vanuit de praktijk doorgegroeid. De jongens die dit doen, komen eigenlijk allemaal uit de servicebus.” 

Zijn eigen loopbaan is daar een mooi voorbeeld van. Pieter-John werd oorspronkelijk opgeleid in de autotechniek. Daarna werkte hij onder meer met leidingwerk, elektrotechniek en programmering. Uiteindelijk groeide hij door tot projectleider van complexe technische projecten zoals het ARTIS-Aquarium. Voor specialistische aquariumtechniek bestaat nu eenmaal geen eenvoudige opleiding die alle benodigde disciplines samenbrengt. Veel kennis is ontstaan door jarenlang bouwen, onderhouden, storingen oplossen en van collega's leren. Bij het project voor het nieuwe aquarium in ARTIS kwam deze praktijkkennis samen met de expertise van de eigen mensen én de mogelijkheden van Priva Blue ID. 

Uiteindelijk gaat het om de vissen 

Wie door de technische ruimtes loopt, kan gemakkelijk onder de indruk raken van alle pompen, filters, leidingwerk, sensoren, schakelkasten en software. Maar voor Govert ligt de essentie ergens anders. In de aquaria zwemmen de dieren in hun nieuwe leefomgeving. Bezoekers zien de onderwaterwereld, terwijl dit continu wordt gemeten, geregeld, gefilterd en bewaakt. Als alles goed functioneert, merken zij daar vrijwel niets van. En misschien is dat wel het grootste compliment dat je de techniek kunt geven. 

“Uiteindelijk staat voorop dat de vissen gezond en veilig kunnen leven”, zegt Govert. En daar komt alles samen. Voor Priva laat het vernieuwde ARTIS-Aquarium zien hoe breed Blue ID kan worden toegepast. Voor Hellebrekers is het een showcase van jarenlange specialistische kennis van waterbehandeling, installatietechniek en regeltechniek. En voor Govert en zijn collega's bij ARTIS betekent die combinatie vooral iets heel praktisch: vertrouwen dat zij 24 uur per dag grip hebben op de leefomgeving van de dieren waarvoor ze verantwoordelijk zijn.  

Benieuwd wat we voor jouw organisatie kunnen betekenen? We kunnen je helpen met: 

  • Integratie van technische installaties 
  • Geautomatiseerde procesregeling 
  • Nauwkeurige monitoring van waterparameters 

Meer klantverhalen lezen

Historisch ARTIS Aquariumgebouw tussen groen, met gerestaureerde architectuur en focus op duurzaam erfgoedbeheer
Priva Blue ID bewaakt het kloppend hart van het vernieuwde ARTIS-Aquarium
  • ARTIS
  • 2026
Zwarte letters met de naam BERGSON opgesteld voor een gebouw, als onderdeel van een stijlvolle presentatie waarin het gebouw visueel wordt meegenomen.
Van industriële ruïne tot smart building: De technologische revolutie achter het Bergson Kunstkraftwerk
  • Bergson Kunstkraftwerk
  • 2025
De Goudse Verzekeringen 1359X765
Energiebesparing en belangrijke inzichten voor de Goudse
  • De Goudse verzekeringen
  • 2022
Hilton Amsterdam Airport Schiphol Atrium
Altijd een comfortabel binnenklimaat voor Hilton Hotels Schiphol
  • Hilton Schiphol
  • 2022
National Military Museum Outside
Nationaal Militair Museum: een ware krachttoer!
  • National Military Museum
  • 2021
Toon meer
Meer lezen
Contact

Meer informatie? Wij helpen je graag verder!

Yasmin Brand

Front Office & Office Administrator - UK & Ireland - Buildings

Yasmin Brand