Studenten bouwen sociale woningen van morgen

De studenten van Team CASA willen een nieuwe standaard zetten voor duurzame, gezonde en betaalbare woningen. “De bouwsector staat voor een enorme uitdaging als het op duurzaamheid aankomt. Nieuwe technologieën zijn volop beschikbaar, maar door hun kostprijs zijn ze vandaag nog voorbehouden voor het duurdere segment. Wij zijn ervan overtuigd dat het anders kan,” aldus Antoine Post, Team Manager en bezieler van Team CASA. Met hun eerste concrete project, CASA 1.0 in Helmond, bewijzen ze dat het wel degelijk kan. Voor de aansturing van de installaties nam Team CASA de ervaren partners Rensen en Priva onder de arm.

Het idee achter Team CASA ontstond vanuit twee belangrijke vaststellingen. “Ten eerste staat de bouwsector voor een enorme uitdaging op het vlak van duurzaamheid,” zegt Antoine Post. “In Nederland neemt de sector ongeveer 50% van het grondstoffenverbruik voor zijn rekening, 35% van alle CO2-emissies en ongeveer 40% van de afvalproductie. De verduurzaming van de sector biedt een enorm potentieel om onze ecologische voetafdruk te verkleinen. Daarnaast is er een grote nood is aan betaalbare (sociale) woningen, die bovendien aan steeds strengere normen moeten voldoen. Veel huisvestingsmaatschappijen zitten vandaag met de handen in het haar.”

Tijd voor een nieuw concept

Genoeg redenen dus om het over een totaal andere boeg te gooien. Dat vond ook een team van studenten aan de Technische Universiteit Eindhoven. De kiem werd gelegd in september 2016, toen ze samen een project opzetten om een kwaliteitsvol, betaalbaar en duurzaam alternatief te ontwikkelen voor de Nederlandse sociale-woningmarkt. “De technologieën die we nodig hebben, zijn volop beschikbaar,” zegt Antoine Post. “Alleen moeten we ze op een slimmere manier gaan inzetten.”

Om dat te realiseren, wil Team CASA de woningbouw op alle fronten heruitvinden. “We willen een nieuwe standaard zetten voor de woningbouw in Nederland. Elk aspect wordt onder de loep genomen en geoptimaliseerd: de keuze en het gebruik van de materialen, de bouwprocessen en de bouwtechnieken, de manier waarop de woning gekoeld, verwarmd en geventileerd wordt.”

In de praktijk

Na meer dan vier jaar onderzoek startte Team CASA in december 2020 met de bouw van hun eerste woonproject, dat CASA 1.0 gedoopt werd. “Het gaat om drie sociale huurwoningen in het Brainport Smart District in Helmond, een slimme woonwijk die een toonbeeld moet worden voor duurzaam en innovatief bouwen. Met dit proefproject brengen we ons concept voor de eerste maal in de praktijk,” zegt Antoine Post. “Woningcorporaties zoals Woonbedrijf willen graag hun bijdrage leveren aan het verduurzamen van de woningen. Woonbedrijf durft het aan om met deze woningen ervaring op te doen. Als deze toepassingen zich hebben bewezen, gaan ze kijken of deze ook op grotere schaal toegepast kunnen worden in de woningbouw.”

CASA 1.0 wordt bijna volledig geprefabriceerd. “Dat is een stuk duurzamer dan bouwen op de site zelf. De kwaliteit is dankzij de gecontroleerde omstandigheden in de fabriek hoger en het is efficiënter: er zijn minder materialen nodig en er gaat geen tijd verloren door slechte weersomstandigheden.” Alle technische installaties bevinden zich in een centrale kolom die eenvoudig toegankelijk is voor onderhoud of toekomstige aanpassingen van de installaties. Ook de gevel – die geen dragende elementen bevat – kan gemakkelijk vervangen voor renovatie. “Op die manier kan de structuur een stuk langer mee,” zegt Antoine Post.

Energie-neutraal zonder netbelasting

CASA 1.0 is ontworpen als een energie-neutrale woning en produceert dus even veel energie als er verbruikt wordt. “Maar we gaan een stap verder gaan dan de nul-op-de-meterwoningen die vandaag gebouwd worden. Die produceren heel veel energie in de zomer, maar hebben ook veel energie nodig in de winter, waardoor ze het net onnodig belasten. Het probleem met deze methode is dat ze niet op grote schaal kan worden toegepast zonder extra gascentrales die de pieken in de energievraag moeten opvangen. CASA 1.0 lost dit probleem op door het overschot aan energie in de zomer op te slaan. Onder de woning bevindt zich namelijk een grote watertank van 104 kubieke liter die in de zomer opgewarmd wordt en in de winter warmte afgeeft.

Ervaren partners

Voor de aansturing van de installaties vond Team CASA de geschikte partners in Rensen (regeltechniek) en Priva (gebouwenautomatisering). “We zetten met plezier onze schouders onder dit project,” zegt Ruud Cuppé, Commercieel Directeur bij Rensen. “We praten in onze sector heel veel over innovatie, maar iedereen is vooral bezig op zijn eigen terrein. Hierdoor gaat het grotere plaatje vaak verloren, met als resultaat dat nieuwe technologieën in de praktijk wellicht suboptimaal werken. Team CASA kan dankzij de integrale benadering het enorme potentieel van nieuwe technologieën beter benutten.”

Om het comfort voor de bewoners te garanderen, viel de keuze op de gebouwenautomatisering van Priva. “We combineren heel wat verschillende technologieën in ons concept, waardoor de aansturing van de installaties toch wel een uitdaging wordt. We waren dan ook op zoek naar een systeem dat voldoende flexibel is om die complexiteit aan te kunnen. De Priva-systemen zijn specifiek ontworpen met dergelijke innovatieve en duurzame technologieën in het achterhoofd en zijn bovendien een stuk eenvoudiger aan te passen dan de klassieke systemen op de markt.”

Voor Team CASA zijn dergelijke samenwerkingen een cruciale succesfactor. “We kunnen de woningmarkt alleen veranderen als we de expertise en technologische knowhow van verschillende partners kunnen samenbrengen,” besluit Antoine Post.

Het CASA 1.0 project wordt medegefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling in het kader van OPZuid, de Metropoolregio Eindhoven en een bijdrage uit de subsidieregeling economie en innovatie Noord-Brabant. Verdere ontwikkeling wordt medegefinancierd met een Topsector Energiesubsidie (Demonstratie Energie Innovatie) van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.